Czym jest zachowek?
Polski system prawny otacza ochroną osoby najbliższe zmarłego pod względem ich interesów majątkowych. Zachowek ma zrekompensować osobom najbliższym fakt wyłączenia ich od dziedziczenia, w związku z rozporządzeniem testamentowym, ewentualnie w związku z rozdysponowaniem przez zmarłego majątkiem za życia w taki sposób, który uniemożliwia otrzymanie należnego spadku po jego śmierci.
Komu przysługuje zachowek?
Zachowek nie przysługuje każdej osobie, która doszłaby do dziedziczenia z ustawy – ustawodawca w art. 991 § 1 k.c. ustalił zamknięty katalog osób, które mogą dochodzić zachowku i są nimi: zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), małżonek oraz rodzice. Nie jest to jednak jedyny warunek statuujący uprawnienie do żądania zapłaty zachowku. Wymienione powyżej osoby mają prawo do zachowku tylko wtedy, jeżeli byłyby powołane do spadku w drodze dziedziczenia ustawowego.
W jakiej wysokości przysługuje zachowek?
Co do zasady, uprawnionym do zachowku przysługuje połowa udziału spadkowego, jaki by otrzymali, gdyby zostali powołani do dziedziczenia z ustawy. Wyjątek stanowią osoby, które są trwale niezdolne do pracy oraz osoby małoletnie – takim osobom przysługuje 2/3 udziału spadkowego, jaki by otrzymali gdyby zostali powołani do dziedziczenia z ustawy.
Aby określić wartość przysługującego zachowku koniecznym jest więc określenie wartości należnego udziału spadkowego.
Należy pamiętać, że wartość zachowku może ulegać obniżeniu, choćby o wartość darowizn dokonanych przez zmarłego za swojego życia na rzecz osoby uprawnionej do zachowku. Dla ustalenia wysokości należnego zachowku istotne znaczenie ma ustalenie substratu zachowku tj. czystej wartości spadku powiększonej o wartość dokonanych darowizn oraz o wartość zapisów windykacyjnych – o tym szerzej jednak w kolejnym wpisie.
Czy zachowek przysługuje tylko w przypadku sporządzenia przez spadkodawcę testamentu?
Choć panuje takie powszechne przeświadczenie, to na zadane powyżej pytanie należy dać odpowiedź negatywną. Możemy mieć do czynienia z sytuacją, kiedy spadkodawca nie sporządził testamentu i w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe. Pomimo tego, większość majątku została rozdysponowana przez spadkodawcę przed jego śmiercią, np. w drodze darowizn. Spadkobiercy pomimo dojścia do dziedziczenia z ustawy, otrzymują zaledwie niewielką część majątku zmarłego, albo też nie otrzymują go wcale. W takiej sytuacji spadkobiercy ustawowi są uprawnieni do zachowku.
Od kogo można żądać zapłaty zachowku?
W pierwszej kolejności do zapłaty zachowku zobowiązani są spadkobiercy. Jeżeli nie są oni w stanie wypłacić zachowku, obowiązek ten przechodzi na zapisobierców windykacyjnych. W dalszej kolejności zobowiązane do zapłaty zachowku będą osoby obdarowane przez spadkodawcę.
Sprawy o zachowek nie należą do łatwych i przed wystąpieniem o zapłatę zachowku warto skonsultować sprawę z adwokatem. Jeżeli chcesz skonsultować swoją sprawę z zakresu zachowku albo poszukujesz adwokata do prowadzenia sprawy o zachowek – umów się na spotkanie w Kancelarii dzwoniąc pod nr tel.: 530-480-369, 601-675-651.
